فاعلی، مفعولی، متممی و اضافی
آلمانی «نقش» یک اسم در جمله را با تغییر حرف تعریفِ جلوی آن نشان میدهد. چهار نقش که به آنها «حالت» میگویند: Nominativ — چه کسی کار را انجام میدهد (فاعل). Akkusativ — کار مستقیماً روی چه چیزی اثر میگذارد (مفعول مستقیم). Dativ — چه کسی چیزی را دریافت میکند (مفعول غیرمستقیم) و بعد از بعضی حروف اضافه. Genitiv — مالکیت. بیشتر در نوشتار. خودِ اسم معمولاً تغییر نمیکند؛ کار را حرف تعریف انجام میدهد. دقت کن که در Akkusativ فقط مذکر تغییر میکند: der به den. همین یک تغییر، رایجترین خطای زبانآموزهاست.
فارسی مفعول مستقیمِ معرفه را با «را» نشان میدهد: «مرد را میبینم». آلمانی اصلاً «را» ندارد و بهجایش حرف تعریف را عوض میکند: der Mann ← Ich sehe DEN Mann. همان کار، با ابزار متفاوت. ضمناً فارسی جنسیت دستوری ندارد، پس در زبان مادریات چیزی نیست که der/die/das را به آن وصل کنی. هر اسم را از همان روز اول همراه حرف تعریفش یاد بگیر — der Tisch، نه فقط Tisch.
این جدولی است که باید اول حفظ کنی. افقی بخوان: یک اسم بسته به نقشش حرف تعریف متفاوتی میگیرد. در Akkusativ فقط ستون مذکر تغییر میکند.
| مذکر | مؤنث | خنثی | جمع | |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی | der | die | das | die |
| مفعولی | den | die | das | die |
| متممی | dem | der | dem | den |
| اضافی | des | der | des | der |
ein همان الگوی der را دنبال میکند، با یک تفاوت: جمع ندارد. برای اسم جمعِ نامعین اصلاً حرف تعریف نمیآید — Ich sehe Kinder.
| مذکر | مؤنث | خنثی | |
|---|---|---|---|
| فاعلی | ein | eine | ein |
| مفعولی | einen | eine | ein |
| متممی | einem | einer | einem |
| اضافی | eines | einer | eines |
ضمیرها دقیقاً مثل حروف تعریف با حالت تغییر میکنند. mich/dich مفعول مستقیماند؛ mir/dir دریافتکننده. فعلهایی مثل helfen و danken همیشه ستون mir را میگیرند.
| فاعلی | مفعولی | متممی | |
|---|---|---|---|
| من | ich | mich | mir |
| تو | du | dich | dir |
| او (مذکر) | er | ihn | ihm |
| او (مؤنث) | sie | sie | ihr |
| آن | es | es | ihm |
| ما | wir | uns | uns |
| شما (جمع) | ihr | euch | euch |
| آنها / شما (رسمی) | sie/Sie | sie/Sie | ihnen/Ihnen |
| آلمانی | فارسی | مثال |
|---|---|---|
| der Mann | مرد | Der Mann trinkt Kaffee. مرد قهوه مینوشد. |
| die Frau | زن | Die Frau liest ein Buch. زن یک کتاب میخواند. |
| das Kind | بچه | Das Kind spielt im Garten. بچه در باغ بازی میکند. |
| der Hund | سگ | Der Hund läuft schnell. سگ تند میدود. |
| die Katze | گربه | Die Katze schläft gern. گربه دوست دارد بخوابد. |
| das Buch | کتاب | Das Buch ist interessant. کتاب جالب است. |
| der Tisch | میز | Der Tisch ist aus Holz. میز از چوب است. |
| die Tür | در | Die Tür ist offen. در باز است. |
| das Haus | خانه | Das Haus ist groß. خانه بزرگ است. |
| der Kaffee | قهوه | Der Kaffee ist heiß. قهوه داغ است. |